Historia Mystkowa
Nazwa wsi pochodzi od dzierżawcy o imieniu Mysłek, a jest to skrót od Myślibora, Miślimira. Jest najwcześniej spotykaną wsią wójtowską na terenie nowosądeckim powstałą na tzw. “surowym korzeniu”. Jej założycielem był Władysław Łokietek, który w dniu 9 stycznia 1324 roku zezwolił Mikołajowi, wójtowi sądeckiemu, na lokację wsi wójtowskiej na południe od rzeki Łubinki. Pod karczunek, a następnie lokację wsi przeznaczono 40 łanów frankońskich, położonych między rzekami Osadlnica (obecnie Łubinka) i Jamnica (Jamnicki Potok). Król nadał nowej wsi prawo magdeburskie, wyłączając jej terytorium i osadników spod bezpośredniego działania prawa polskiego i zwalniając ich od ówczesnej władzy: wojewodów, kasztelanów, starostów i sędziów. Mieszkańcy Mystkowa mieli odpowiadać sądownie przed swoim sołtysem. Przywilej królewski zezwalał Mikołajowi na wybudowanie młyna wodnego nad rzeką Łubinką i na dziedziczne prawo użytku tych uprawnień przemysłowych. Przywilej ten był niejako wdzięcznością rodziny królewskiej, wobec Sądeczan, za wierność okazaną w czasie ostatniego rozruchu krakowskiego. Dokument zwalniał także pana osady i jej mieszkańców na 20 lat od wszelkich świadczeń rzeczowych celem należytego i szybkiego zorganizowania nowej wsi.
Mystków w 1427 r., jak i cztery pobliskie wsie, wykupił Władysław Jagiełło, włączając je prawdopodobnie do starostwa nowosądeckiego. W ten sposób Mystków stał się własnością królewską, aż po rozbiory. Co do wielkości areału ziemskiego Mystków zajmował pierwsze miejsce wśród byłych wsi wójtowskich; wynikało to bez wątpienia z tego, iż był wsią parafialną.
W roku 1529 powstała na gruntach Mystkowa druga wieś królewska, Wola, która w późniejszych latach otrzymała nazwę Wola Mystkowa. Wieś Wola Mystkowa wymieniona jest wspólnie ze wsią Mystków w Księdze dochodów beneficjów diecezji krakowskiej w roku 1529 i w rejestrze poborowym z roku 1538.
(więcej w książce Łukasza Połomskiego „Monografia wsi Mystków 1324-1918”, Wydawca Agencja Poligraficzna Tęcza Adam Milkusz, Nowy Sącz 2023)
Panorama Mystkowa w kierunku zachodnim